عدو شود سبب خير يا وحدت زبان و خط؟
مقدمه
مدتهاست كه مي خواهم در مورد يكي از تعاليم اساسي ديانت بهايي يعني وحدت زبان و خط مطلبي بنويسم كه ناگهان چند روز پيش مصاحبه اي را در سايت فارس نيوز خواندم كه آقايي به نام محمد بقايي گفته بود "بينش هاي بي ديني ... مثل بهاييها كه اولين كساني بودند كه بحث تغيير خط را مطرح كردند." خواندن اين مطلب تشويقم كرد كه شروع به نگارش اين مطلب كنم (عدو شود سبب خير ، گر خدا خواهد ) تا از طرفي ناروايي چنين بهتان و دروغي مشخص شود و از طرف ديگر خوانندگان و مشتاقان دانستن ، بتوانند با يكي ديگر از تعاليم ديانت بهايي آشنا شوند. البته با عنوان " بينش هاي بي ديني " كه آقاي بقايي در مورد ديانت بهايي به كار برده اند مشكلي ندارم چرا كه ايشان معيار دين شناسي نيستند و اگر ايشان ديانت بهايي را كه در كنار اديان مسيحيت ، اسلام ، يهوديت ، زرتشتي ، هندويي و بودايي به عنوان يكي از اديان شناخته شده در منشور سازمان ملل متحد ذكر شده را به عنوان دين قبول ندارند ، به خودشان مربوط است و آزادند هر چه مي خواهند بگويند يا بنويسند اما مشكل من با ايشان از اينجاست كه چطور فردي حاضر مي شود بدون سند و مدرك ، مطلبي را در يك رسانه عمومي بيان كند و موجب گمراهي و به اشتباه انداختن خوانندگان مطلبش شود. به نظرم اينطور گفته ها بيش از آنكه به آن پديده ضرر برساند ضررش به گوينده آن مطلب بر مي گردد تا حدي كه صحت و سقم ساير گفته هاي گوينده را نيز زير سوال مي برد. اين دوستان بايد بدانند مردم ايران ديگر آن ملت عقب مانده و بي دانش و فرهنگ نيستند كه هر حرفي را بدون سند و استدلالي محكم بپذيرند و گول القابي نظير مورخ و اديب عاليمقام را بخورند زيرا كه درستي مطلب از منطق محكم و مستند بودن آن سرچشمه مي گيرد نه از گوينده آن و القابش .
اما پرسشي هم از ايشان دارم كه آيا تعريف عمومي دين ، اين نيست كه يكسري تعاليم و احكام كه از طرف خداوند توسط پيامبرش براي هدايت بشر آورده شده وچه بسيار از انسانهايي كه به اين روش يا دين ، ايمان مي آورند و آن دستورات را اجرا مي كنند. اگر اين تعريف مورد قبول است ديانت بهايي نيز مشمول آن مي شود زيرا كه بهاييان ، خداوند يكتا را مي پرستند و معتقدند حضرت بهاءالله از جانب خداوند براي سعادت بشر امروزي ،تعاليم و احكامي را آورده است و مومنان اين ديانت يعني بهائيان حاضرند حتي با بذل جان و مال خود در راه پيشرفت اين ديانت جديد ، فداكاري كنند.
پرسش ديگر اين است كه آيا بر محق و الهي بودن يك ديانت همين دليل را بس نيست كه دو امپراطور بزرگ يعني قاجار و عثماني براي نابودي آن دين متحد شده و پيامبر و پيروانش را تبعيد و اعدام كرده اند ولي هنوز اين ديانت پابرجاست و هر روز بر تعداد پيروانش در جهان افزوده مي شود يا در همين ايران خودمان در طي سالهاي اخير بسياري از بهائيان به جرم اعتقادشان به اين ديانت زندان و اعدام شده اند ، جوانان بهايي از تحصيل در دانشگاه محروم شده و مردان و زنان بهايي از شغل هاي خود اخراج شده ولي هيچكدام حاضر به روگرداني از ديانت بهايي نشده اند آيا اگر اهل انصاف باشيم اين فداكاري ها را نمي توان دليلي بر حقانيت اين ديانت بشماريم ؟ از اين بحث مي گذرم زيرا همان طور كه پيش از اين ذكر كردم ايشان مختارند كه ديانت بهايي را دين بدانند يا خير... ولي بايد بدانند نظر ايشان فقط براي خودشان محترم است و ابراز آن خدشه اي بر الهي بودن ديانت بهايي وارد نمي كند.
وحدت زبان و خط
هدف غايي ديانت بهايي ، رسيدن به " وحدت عالم انساني " است لذا همه تعاليم اين ديانت حول اين محور مي باشد و " وحدت زبان و خط " در جهان يكي از شرايط وصول بدين هدف مي باشد در كتاب " اقدس " يعني كتاب آسماني ديانت بهايي مطلبي بدين صورت آمده است :
" يا اهل المجالس في البلاد اختارو الغه من اللغات ليتكلم بها من علي الارض و كذلك من الخطوط ( آيه 466 ) هذا سبب الاتحاد لو انتم تعلمون (آيه 467) و العله الكبري للاتفاق و التمدن لو انتم تشعرون (آيه 468)
پس براي رسيدن به وحدت عالم انساني ، انسانها بايد بتوانند در گام اول با هم ارتباط بر قرار كنند و بهترين كانال ارتباطي بين ايشان خط و زبان مشترك است چرا كه تا دو نفر نتوانند با هم گفتگو – كلامي يا نوشتاري – داشته باشند نمي توانند از نواياي قلبي و خواسته هاي هم مطلع شده و ارتباطي قلبي و عميق با هم پيدا كنند ( از نظر رواني هم دو نفر همزبان ، بيشتر با هم احساس نزديكي وارتباط مي كنند تا دو نفر كه زبان هم را نمي فهمند ) از طرف ديگر به فرموده حضرت عبدالبهاء يعني جانشين و تبيين كننده آثار حضرت بهاءالله ، زبان و خط مشترك بين انسانها موجب مي شود تا تجارب علمي و فرهنگي بين ملل مختلف ، براحتي تبادل شود و سالها از عمر انسان براي فرا گرفتن زبان كشوري ديگر صرف نشود تا پس از فراگيري آن بتواند از علوم و فرهنگ آن كشور بهره گيرد.
البته مطلب فوق دليل بر آن نيست كه زبان مادري و ملي خود را فراموش كنيم و فقط به همان زبان مشترك جهاني بسنده كنيم حضرت عبدالبهاء در بيانات مختلفي چنين رفتاري را بشدت نهي مي كنند و از اهل بها مي خواهند تا در ضمن فراگيري آن زبان مشترك جهاني ، زبان مادري ( يا ملي ) خود را نيز فرا بگيرند و در توسعه آن بكوشند بيانات مختلفي در اين زمينه وجود دارد كه از جمله آنها مي توان به بيان ذيل اشاره كرد :
" هر انسان محتاج بلسان ها بسيار است تا بتواند بجميع بشر معامله و معاشرت و ملاقات نمايد و اين مستحيل است زيرا آنچه تاحال در آكاديمي معلوم و مسلم شده هشتصد لسان معين گشته و از براي انسان تحصيل اين همه لسان ممكن نيست پس بهتر اينست كه يك لسان ايجاد و يا انتخاب شود تا آنكه لسان عمومي باشد . در اينصورت انسان بدو لسان محتاجست يكي لسان وطني يكي لسان عمومي ، بلسان وطني خودش با قوم خود گفتگو نمايد اما بلسان عمومي با جميع عالم محاوره نمايد و محتاج لسان ثالث نمي باشد و جميع بشر با يكديگر بدون مترجم ، الفت و مصاحبت مينمايند حال اگر چنين چيزي بشود في الحقيقه سبب راحت و آسايش و سرور جميع عالمست ." ( خطابات عبدالبها – جلد اول – صفحه 234 )
يادگيري زبان فارسي
حضرت عبدالبهاء به يكي از بهائيان غرب ( غيرفارسي زبان ) مي فرمايند:
" ای منجذب به نفحات، تا توانی همّت نما که زبان پارسی بیاموزی زیرا این لسان عنقریب در جمیع عالم تقدیس خواهد گشت و در نشر نفحات الله و اعلاء کلمه الله و استنباط معانی آیات الله مدخل عظیم دارد."
همانطور كه مشاهده مي كنيد زبان پارسي كه زبان وحي الهي در ظهور حضرت بهاء الله است در بين زبانهاي دنيا ، زباني ممتاز و خاص محسوب مي شود كه همه بهائيان عالم از فارسي زبان و غير فارسي زبان موظف به فراگيري آن شده اند و در راستاي همين امر است كه مدارس و مراكز مختلف آموزش زبان فارسي توسط بهائيان در نقاط مختلف عالم تاسيس شده است كه در آن مراكز به همه علاقه مندان بدون در نظر گرفتن عقايد مذهبي شان آموزش اين زبان داده مي شود و هر از چندي كنفرانس هاي مختلفي در نقاط مختلف جهان توسط بهائيان تحت عنوان انجمنهاي " دوستداران ادب و فرهنگ ايران " بر گزار مي شود كه همه دوستداران فرهنگ و ادب ايراني در آن شركت و سخنراني مي كنند.
همچنين در بين آثار و كتب بجا مانده از پيامبران الهي فقط در آثار حضرت بهاء الله است كه اشعاري از شعراي شيرين سخن پارسي گوي ايراني را مي توان مشاهده كرد كه نشان دهنده اهميت و عظمت زبان شيوا و زيباي پارسي در اين ديانت جديد است.پيش از ظهور حضرت بهاءالله ، پيامبر ايراني زرتشت بزرگ كتاب مقدس خود يعني اوستا را به زبان پارسي سرود اما همانگونه كه مي دانيد مطالعه اين رساله مفخم ومعزز احتياج به راهنما و مترجم دارد ولي حضرت بهاءالله آثار و آيات الهي بسياري را به زبان پارسي نازل فرمودند كه قابل فهم و درك براي همه فارسي زبانان است و به همين دليل است كه شايد بتوان اين آثار را اولين آيات الهي به زبان پارسي دانست كه هر شخص كه با اين زبان آشنايي دارد مي تواند آنها را مطالعه كند. حضرت بهاءالله و متعاقب آن حضرت عبدالبهاء با نزول آيات الهي به زبان فارسي نه تنها موجب تكريم و ستايش اين زبان در بين بهاييان دنيا شده اند بلكه موجب گسترش دامنه اين زبان نيز شده اند زيرا كه از طرفي بسياري از لغات پالوده و زيباي پارسي را كه از خاطرمان رفته بود را دوباره به يادمان آوردند و از طرف ديگر همه بهاييان غير فارسي زبان ( از اسكيمو هاي بهايي گرفته تا بهاييان آفريقايي ) و محققان غربي براي مطالعه اين آثار بايد به فراگيري زبان فارسي بپردازند كه اين هم راه ديگري براي شناساندن زبان پارسي به اهل عالم .
فاران دوستي
